Αγωγός από την εκπαίδευση στο εργατικό δυναμικό στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης

Στα τέλη Μαΐου, το Πανεπιστήμιο Λεμεσού, ως Ακαδημαϊκός Εταίρος, συμμετείχε στη Σύνοδο Κορυφής DOERS στη Λεμεσό. Η ακόλουθη πρόκληση συζητήθηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης του πάνελ με τίτλο “Ποιος χτίζει το μέλλον: Why Education Is Becoming Everyone's Business”.

Το μελλοντικό εργατικό δυναμικό διαμορφώνεται πολύ πριν οι άνθρωποι εισέλθουν στην αγορά εργασίας, αλλά η ευθύνη για τη διαδικασία αυτή παραμένει κατακερματισμένη. Παραδοσιακά, η εκπαίδευση θεωρείται ως ευθύνη του κράτους και των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, ενώ οι επιχειρήσεις λειτουργούν απλώς ως τελικοί καταναλωτές ταλέντων. Όμως, τα ταχέως μεταβαλλόμενα, παγκόσμια οικοσυστήματα τεχνολογίας αμφισβητούν αυτό το μοντέλο.

Καθώς οι βιομηχανίες εξελίσσονται ταχύτερα από ό,τι μπορούν να προσαρμοστούν τα παραδοσιακά συστήματα, η εκπαίδευση γίνεται κοινή ευθύνη μεταξύ κυβερνήσεων, πανεπιστημίων, νεοφυών επιχειρήσεων, εταιρειών και τεχνολογικών πλατφορμών.

Σε σχέση με αυτό, ποιος θα πρέπει να διαμορφώσει το εργατικό δυναμικό του μέλλοντος, πώς πρέπει να εξελιχθεί η συνεργασία μεταξύ εκπαίδευσης και βιομηχανίας και ποιες δεξιότητες θα έχουν μεγαλύτερη σημασία σε έναν κόσμο με γνώμονα την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ας ξεκινήσουμε με το εργατικό δυναμικό. Το εργατικό δυναμικό του μέλλοντος θα αποτελείται από ανθρώπους, ψηφιακούς πράκτορες και φυσικά ρομπότ. Πρόκειται για μια ανατρεπτική αλλαγή με άμεσα επακόλουθα. Ένα μέρος του εργατικού δυναμικού, δηλαδή οι ψηφιακοί πράκτορες και τα φυσικά ρομπότ, δεν θα κατασκευαστούν από την ακαδημαϊκή κοινότητα αλλά από τη βιομηχανία. Ένα άλλο αποτέλεσμα, οι θέσεις εισαγωγικού επιπέδου είναι πιθανό να αυτοματοποιηθούν πρώτα από την τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό θα περιπλέξει την ένταξη των πρόσφατων αποφοίτων από τις εταιρείες.

Οι εταιρείες προσλαμβάνουν εργαζόμενους για τις δεξιότητές τους. Οι δεξιότητες αυτές πρέπει να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των εταιρειών. Λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι εταιρείες πρέπει να επανασχεδιάσουν τις ροές εργασίας των επιχειρήσεών τους γύρω από ανθρώπους, πράκτορες και ρομπότ, λαμβάνοντας υπόψη τι κάνουν καλύτερα οι άνθρωποι και οι έξυπνες μηχανές. Οι μηχανές θα πρέπει να αναλαμβάνουν καθήκοντα ρουτίνας, ενώ οι άνθρωποι θα πρέπει να πλαισιώνουν τα προβλήματα, να παρέχουν καθοδήγηση στους πράκτορες ΤΝ, να ερμηνεύουν τα αποτελέσματα και να λαμβάνουν αποφάσεις. Οι εργασίες θα επικεντρώνονται όλο και περισσότερο στη συνεργασία με τις ευφυείς μηχανές και την εποπτεία τους.

Οι ανθρώπινες δεξιότητες θα εξελιχθούν καθώς οι άνθρωποι θα συνεργάζονται στενά με την ΤΝ. Αυτό σημαίνει ότι ο επόμενος παράγοντας στον αγωγό εκπαίδευσης προς το εργατικό δυναμικό - η ακαδημαϊκή κοινότητα - θα πρέπει επίσης να αλλάξει. Τα προγράμματα σπουδών πρέπει να ανανεώνονται συνεχώς ώστε να αντικατοπτρίζουν τις τρέχουσες και τις αναδυόμενες τεχνολογίες. Οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν πώς να χρησιμοποιούν και να καθοδηγούν αποτελεσματικά τις τεχνολογίες. Η τεχνητή νοημοσύνη θα εισέλθει στις πανεπιστημιακές αίθουσες διδασκαλίας ως ατομικός βοηθός, έτοιμος να απαντήσει σε κάθε ερώτηση του φοιτητή στο επίπεδο του καθηγητή και να καθοδηγήσει τους φοιτητές μέσα από εξατομικευμένες μαθησιακές διαδρομές.

Από τώρα και στο εξής, οι επιδόσεις των εταιρειών ρυθμίζονται από τους μηχανισμούς της αγοράς, δηλαδή από τις δυνάμεις της ζήτησης και της προσφοράς. Ας πάρουμε ως παράδειγμα τον χρηματοπιστωτικό κλάδο. Οι νέοι που δεν σκέφτονται να χτίσουν καριέρα στα χρηματοοικονομικά δεν θέλουν να μάθουν χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό. Αντιθέτως, είναι έτοιμοι να αναθέσουν τα προσωπικά τους οικονομικά στην ΤΝ. Η θέση τους είναι απλή: αν χρειάζομαι ένα δάνειο ή μια τραπεζική κάρτα, δεν θέλω να εμπλακώ σε αυτή τη διαδικασία- το Agentic AI μπορεί να το κάνει αυτό για λογαριασμό μου, και μάλιστα καλύτερα από ό,τι θα μπορούσα εγώ. Καθώς οι πράκτορες ΤΝ επιλέγουν ποια τράπεζα θα επιλέξουν, ένα μέρος της ζήτησης στην αγορά θα δημιουργηθεί από την ΤΝ και όχι από τους ανθρώπους.

Τι γίνεται με την πλευρά της προσφοράς; Ας απαντήσουμε στο ακόλουθο ερώτημα. Όταν ένας πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης, που ενεργεί για λογαριασμό ενός ατόμου, καλεί μια τράπεζα, ποιος θα απαντήσει σε αυτή την κλήση: ένας υπάλληλος της τράπεζας ή ένας πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης; Φαίνεται πιθανό ότι θα είναι ένα Agentic AI, πράγμα που σημαίνει ότι μέρος της προσφοράς θα είναι επίσης ψηφιακό, δημιουργημένο από το AI.

Αλλά η τεχνολογία από μόνη της δεν θα δημιουργήσει αξία. Αν και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ριζικά την αναλογία μεταξύ τεχνολογίας και ανθρώπων στους οργανισμούς και η εργασία επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στη συνεργασία μεταξύ ανθρώπων και ευφυών μηχανών, ενώ η διοικητική εργασία μετατοπίζεται από την επίβλεψη ανθρώπων στην ενορχήστρωση συστημάτων στα οποία συνεργάζονται άνθρωποι, πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης και ρομπότ, οι άνθρωποι θα διατηρήσουν τον πρωταρχικό ρόλο στις εταιρείες.

Το Πανεπιστήμιο Λεμεσού παρακολουθεί συνεχώς αυτές τις αλλαγές και ενεργεί προληπτικά. Για παράδειγμα, στον τομέα των χρηματοοικονομικών, έχει δημιουργηθεί μια συμβουλευτική επιτροπή της βιομηχανίας με κύριο μέλημα τη συνεχή ευθυγράμμιση των προγραμμάτων σπουδών με τις ανάγκες της βιομηχανίας. Το MSc στα ψηφιακά χρηματοοικονομικά[1] πρόγραμμα, με πλήρως ενημερωμένο πρόγραμμα σπουδών, θα ξεκινήσει το χειμερινό εξάμηνο του 2026. Τα προηγούμενα προγράμματα σπουδών περιλάμβαναν Corporate Finance, Company Valuation και Managerial Economics. Το ολοκαίνουργιο πρόγραμμα σπουδών περιλαμβάνει Blockchain and Decentralised Finance, Applications of AI in Finance, Data-driven Financial Analytics και Digital Transformation of Financial Institutions and Services.

Άλλες μορφές στενής συνεργασίας με τη βιομηχανία περιλαμβάνουν προσκεκλημένες διαλέξεις και πρακτικά μαθήματα που διοργανώνονται από ειδικούς του κλάδου από κορυφαίες εταιρείες, κοινά διαδικτυακά σεμινάρια για τις εξελίξεις στον κλάδο, συμμετοχή ομάδων φοιτητών σε επαγγελματικές προκλήσεις και ακαδημαϊκές συνεργασίες με βιομηχανικές ενώσεις. Δύο ερευνητικά έργα πρέπει να επισημανθούν ιδιαίτερα: Έρευνα εμπειρογνωμόνων κρυπτογράφησης[2] και Ψηφιακός μετασχηματισμός και FinTech: FinTech: Διαμόρφωση της Κυπριακής Οικονομίας[3]. Και τα δύο έργα είναι προσανατολισμένα στη βιομηχανία και περιλαμβάνουν τη συλλογή δεδομένων από εμπειρογνώμονες της βιομηχανίας.

Πώς μπορεί ένα άτομο να προετοιμαστεί για αυτές τις ανατρεπτικές αλλαγές στη βιομηχανία με γνώμονα την Τεχνητή Νοημοσύνη; Η απάντηση είναι απλή: οι δεξιότητες δημιουργούν ταλέντο. Η συνεχής μάθηση είναι εξαιρετικά σημαντική κατά τη διάρκεια αυτής της ταραχώδους περιόδου. Και δεν έχουν σημασία μόνο οι τεχνολογικές δεξιότητες. Οι μεταβιβάσιμες δεξιότητες όπως η επικοινωνία, η επίλυση προβλημάτων, η κριτική σκέψη, η ομαδική εργασία, η ηγεσία και η αυτοανάπτυξη είναι εξίσου σημαντικές. Η οικοδόμηση μεταβιβάσιμων δεξιοτήτων μέσω ακαδημαϊκών σπουδών θα προετοιμάσει τα άτομα για μια πιο ρευστή αγορά εργασίας, καθιστώντας τα πιο προσαρμοστικά και καλύτερα προετοιμασμένα για τις αλλαγές.

Από ακαδημαϊκής πλευράς, καλωσορίζουμε όλους να σπουδάσουν μαζί μας και παραμένουμε ανοιχτοί στη συνεργασία με τη βιομηχανία.[4].

[1] https://www.uol.ac.cy/en/program/msc-in-digital-finance/

[2] https://www.uol.ac.cy/en/research-projects/crypto-expert-survey-cyprus/

[3] https://www.uol.ac.cy/en/research-projects/digital-transformation-and-fintech-shaping-cypruss-economy/

[4] a.afanasiev@uol.ac.cy; snezana@uol.ac.cy