Άρθρο – Πανεπιστήμιο του Λονδίνου
Μιλάμε για την ψυχική υγεία χρησιμοποιώντας όρους όπως «ανθεκτικότητα», «αντιμετώπιση», «αυτορρύθμιση» και «παρέμβαση». Ωστόσο, πίσω από όλες αυτές τις έννοιες κρύβεται κάτι παλαιότερο και πιο θεμελιώδες: η ανθρώπινη ανάγκη να ανήκει κανείς κάπου.
Το αίσθημα του «ανήκειν» είναι κάτι περισσότερο από το να είμαστε περιτριγυρισμένοι από ανθρώπους. Είναι η εμπειρία του να αναγνωριζόμαστε, να γινόμαστε αποδεκτοί και να εκτιμούμαστε· του να γνωρίζουμε ότι η παρουσία μας έχει σημασία κάπου. Οι άνθρωποι δεν ανακαλύπτουν τον εαυτό τους στην απομόνωση. Από την παιδική ηλικία και μετά, αρχίζουμε να κατανοούμε ποιοι είμαστε μέσα από τις σχέσεις μας με την οικογένεια, τους φίλους, τους δασκάλους, τις κοινότητες και, όλο και περισσότερο, στους ψηφιακούς κόσμους.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία κατά την εφηβεία. Τα ευρήματα από το Πακέτο Εργασίας 2 του Ευρωπαϊκού InnerWorlds έργο (https://innerworlds.eu/), αποκαλύπτουν μια σημαντική αναπτυξιακή μετάβαση στον τρόπο με τον οποίο οι νέοι κατανοούν και επεξεργάζονται τα συναισθήματά τους. Συνολικά 211 συμμετέχοντες από την Κύπρο, την Ισπανία, την Αυστρία και τη Ρουμανία έλαβαν μέρος στις συνεδρίες συν-δημιουργίας που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι νεότεροι έφηβοι (12-14 ετών) βασίζονται σε μεγαλύτερο βαθμό στην κοινωνική αλληλεπίδραση και στην εξωτερική καθοδήγηση για να κατανοήσουν τα συναισθήματά τους, ενώ οι μεγαλύτεροι έφηβοι (15-18 ετών) στρέφονται όλο και περισσότερο προς τον προσωπικό στοχασμό και την εσωτερική επεξεργασία των συναισθημάτων.
Η εσωτερική ανάπτυξη αποτελεί μέρος της ωρίμανσης. Ωστόσο, υπάρχει ένα λεπτό όριο μεταξύ αυτονομίας και απομόνωσης. Το InnerWorlds Ψηφιακό Εγχειρίδιο υποδηλώνει ότι η αυξανόμενη συναισθηματική ανεξαρτησία δεν συνοδεύεται απαραίτητα από εξίσου ανεπτυγμένες δεξιότητες ρύθμισης των συναισθημάτων. Η προθυμία των εφήβων να εκφράσουν τη δυσφορία τους εξαρτάται επίσης σε μεγάλο βαθμό από την εμπιστοσύνη, την ψυχολογική ασφάλεια και την απουσία κριτικής.
Και εδώ είναι που η σημερινή πραγματικότητα γίνεται δυσάρεστη. Οι νέοι μεγαλώνουν σε έναν κόσμο εξαιρετικής συνδεσιμότητας, αλλά αβέβαιων σχέσεων. Είναι συνεχώς ορατοί, μετρήσιμοι και συγκρίσιμοι. Τα κοινωνικά μέσα μπορούν να μετατρέψουν την αίσθηση του «ανήκειν» σε έγκριση, τη φιλία σε μετρήσεις και την ταυτότητα σε απόδοση. Η ψηφιακή αλληλεπίδραση ανταγωνίζεται όλο και περισσότερο την ανθρώπινη παρουσία. Η πρόκληση δεν είναι πλέον απλώς το αν οι νέοι μπορούν να συνδεθούν. Είναι το αν, ανάμεσα σε χιλιάδες συνδέσεις, μπορούν να βρουν σχέσεις στις οποίες μπορούν να είναι ατελείς με ασφάλεια.
Πρέπει, λοιπόν, να αμφισβητήσουμε έναν λόγο για την ψυχική υγεία που ζητά επανειλημμένα από τα άτομα να γίνουν πιο ανθεκτικά, χωρίς να δίνει επαρκή προσοχή στα περιβάλλοντα και τις καταστάσεις στις οποίες αναμένεται να προσαρμοστούν. Ίσως οι άνθρωποι να μην χρειάζονται πάντα ένα ακόμη μάθημα για το πώς να αντέχουν την πίεση. Ίσως χρειάζονται λιγότερη πίεση. Ίσως δεν χρειάζεται να τους διδάσκουν ατέλειωτα πώς να αντιμετωπίζουν τη μοναξιά· χρειάζονται κοινότητες που αρνούνται να θεωρήσουν τη μοναξιά ως κάτι φυσιολογικό.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, με φόντο το φετινό θέμα, “Οι εμπειρίες που ακούγονται: αληθινές φωνές, αληθινή αλλαγή”,” Ας προσπαθήσουμε να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει το αίσθημα του «ανήκειν» στη ζωή μας. Το να νιώθουμε ότι μας ακούν, μας καταλαβαίνουν και ότι συνδέουμε με τους άλλους αποτελεί, τελικά, την ουσία του «ανήκειν». Όχι το «ανήκειν» ως προσαρμογή, συνεχή σύνδεση ή έγκριση, αλλά το «ανήκειν» ως την ικανότητα να υπάρχουμε χωρίς να «παίζουμε ρόλο»· να μιλάμε χωρίς να φοβόμαστε την κρίση· να είμαστε ευάλωτοι χωρίς να χάνουμε την αξία μας. Ναι, η ανθεκτικότητα έχει σημασία, πράγματι. Όμως, η ανθεκτικότητα χωρίς το αίσθημα του «ανήκειν» μπορεί να καταλήξει να είναι απλώς η ικανότητα να υποφέρουμε μόνοι μας.
Ίσως ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για την ψυχική υγεία της δικής μας γενιάς και των επόμενων γενεών είναι απλό: να ζούμε τη ζωή μας με τέτοιο τρόπο, ώστε κανένας να μην αναγκάζεται να επιλέξει ανάμεσα στο να είναι ο εαυτός του και στο να ανήκει σε μια ομάδα.
Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με το πρόγραμμα InnerWorlds, τις δραστηριότητές του και τα βασικά αποτελέσματά του, επισκεφθείτε τον ιστότοπο του προγράμματος: Κινητό παιχνίδι για την ψυχική υγεία των νέων στην Ευρώπη | InnerWorlds
Το έργο χρηματοδοτείται με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα έκδοση εκφράζει αποκλειστικά τις απόψεις του συγγραφέα, και η Επιτροπή δεν φέρει καμία ευθύνη για οποιαδήποτε χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτήν. Αριθμός έργου: 2024-2-ES02-KA220-YOU-000295176
English (UK) 
Ελληνικά 
