EDU 655 – Παιδαγωγική της Ένταξης και της Συμπερίληψης
MEd Ειδική Αγωγή και Νέες Τεχνολογίες – Εξ αποστάσεως
Υποχρεωτικό Μάθημα
EDU 655 – Παιδαγωγική της Ένταξης και της Συμπερίληψης
Course Unit Code: EDU 655
Type Of Unit: Υποχρεωτικό
Level of Course Unit: Μεταπτυχιακό
Year of Study:
Semester: 1ο Εξάμηνο
Number of ECTS Credits: 10
Μέθοδος Φοίτησης
Εξ Αποστάσεως
Προαπαιτούμενα
Κανένα
Course Objectives
Σκοπός του μαθήματος είναι να εστιάσει στην ανάπτυξη και την προώθηση ενός εκπαιδευτικού περιβάλλοντος, που υποστηρίζει την ένταξη και τη συμπερίληψη των μαθητών, ανεξαρτήτως των διαφορών τους, στο σχολικό πλαίσιο. Μέσω της μελέτης θεωρητικών προσεγγίσεων, ερευνητικών ευρημάτων και καλών πρακτικών που εφαρμόζονται, αλλά και με τον σχεδιασμό μαθησιακών ενοτήτων, οι φοιτητές θα κατανοήσουν τις διαφορετικές προκλήσεις και ανάγκες των μαθητών με αναπηρία και θα προάγουν τη δημιουργία περιβαλλόντων που προωθούν την εκπαιδευτική ισότητα.
Μαθησιακά Αποτελέσματα
Συγκεκριμένα, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος θα έχουν αποκτήσει βασικές και επαρκείς γνώσεις σχετικά με:
- τις αρχές και τους στόχους της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης για τη δημιουργία ενός προσβάσιμου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος για όλους τους μαθητές.
- τις διαφορετικές κατηγορίες αναπηριών και τις ιδιαίτερες ανάγκες που σχετίζονται με αυτές.
- το σχεδιασμό και την εφαρμογή εξατομικευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
- τη χρήση διαφοροποιημένων διδακτικών μεθόδων και στρατηγικών, όπως η συνεργατική μάθηση και η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία, για την ενίσχυση της συμμετοχής των μαθητών.
- την ανάπτυξη θετικής στάσης και ενσυναίσθησης απέναντι στη διαφορετικότητα, ενισχύοντας τη συμπερίληψη και την αποδοχή των μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
- τις σύγχρονες προσεγγίσεις και μεθοδολογίες συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και τις βέλτιστες πρακτικές που ενισχύουν τη συμμετοχή όλων των μαθητών στην τάξη.
Περιεχόμενο Μαθήματος
ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ – ΕΝΟΤΗΤΕΣ
1. Παιδαγωγικές θεωρίες και μοντέλα ένταξης
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά τόσο στις θεωρίες μάθησης όσο και στα μοντέλα θεώρησης της αναπηρίας. Οι θεωρίες μάθησης χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Στην πρώτη
κατηγορία ανήκουν οι συμπεριφοριστικές ή συνειρμικές θεωρίες. Στη δεύτερη ανήκουν οι γνωστικές ή διάμεσες θεωρίες και η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει τις κοινωνιογνωστικές θεωρίες, καθώς και
αυτές της προγραμματικής δράσης.
2. Μαθησιακές δυσκολίες
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στον ορισμό, στα κριτήρια διάγνωσης, στον επιπολασμό εμφάνισης στο γενικό πληθυσμό καθώς και στα χαρακτηριστικά των Μαθησιακών
Δυσκολιών. Επιπρόσθετα, θα γίνει μνεία στα κυριότερα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τις Μαθησιακές Δυσκολίες ενώ θα παρατεθούν και θα αναλυθούν οι κυριότερες εκπαιδευτικές ανάγκες
των μαθητών και των μαθητριών που τις παρουσιάζουν.
3. Διαταραχές αυτιστικού φάσματος
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στον ορισμό, στα κριτήρια διάγνωσης, στον επιπολασμό εμφάνισης στο γενικό πληθυσμό καθώς και στα χαρακτηριστικά των Διαταραχών
Αυτιστικού Φάσματος. Επιπρόσθετα, θα γίνει μνεία στα κυριότερα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη διαταραχή και θα παρατεθούν και θα αναλυθούν οι κυριότερες εκπαιδευτικές
ανάγκες των μαθητών και των μαθητριών με Αυτισμό.
4. ΔΕΠ-Υ
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στον ορισμό, στα κριτήρια διάγνωσης, στον επιπολασμό εμφάνισης στο γενικό πληθυσμό καθώς και στα χαρακτηριστικά της ΔΕΠ-Υ. Επιπρόσθετα,
θα γίνει μνεία στα κυριότερα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη διαταραχή και θα παρατεθούν και θα αναλυθούν οι κυριότερες εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών και των μαθητριών
με ΔΕΠ-Υ.
5. Νοητική αναπηρία.
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στον ορισμό, στα κριτήρια διάγνωσης, στον επιπολασμό εμφάνισης στο γενικό πληθυσμό καθώς και στα χαρακτηριστικά της νοητικής αναπηρίας.
Επιπρόσθετα, θα γίνει μνεία στα κυριότερα σύνδρομα που σχετίζονται με τη νοητική αναπηρία και θα αναλυθούν οι κυριότερες εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών και των μαθητριών με νοητική
αναπηρία.
6. Αισθητηριακές αναπηρίες: Οπτική και ακουστική αναπηρία και Κινητικές αναπηρίες.
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στον ορισμό, στα κριτήρια διάγνωσης, στον επιπολασμό εμφάνισης στο γενικό πληθυσμό καθώς και στα χαρακτηριστικά των αισθητηριακών και
κινητικών αναπηριών. Επιπρόσθετα, θα γίνει μνεία στα κυριότερα χαρακτηριστικά που επιδεικνύουν οι μαθητές και οι μαθήτριες με αισθητηριακές και κινητικές αναπηρίες και θα αναλυθούν οι
κυριότερες εκπαιδευτικές ανάγκες τους.
7. Χαρισματικά παιδιά.
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στον ορισμό, στα κριτήρια διάγνωσης, στον επιπολασμό εμφάνισης στο γενικό πληθυσμό καθώς και στα χαρακτηριστικά της χαρισματικότητας.
Επιπρόσθετα, θα γίνει μνεία στα κυριότερα χαρακτηριστικά που επιδεικνύουν οι χαρισματικοί μαθητές και μαθήτριες και θα αναλυθούν οι κυριότερες εκπαιδευτικές ανάγκες τους.
8. Συμπεριληπτική εκπαίδευση: διδακτικές προσεγγίσεις και στρατηγικές.
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στον ορισμό, στα κυριότερα χαρακτηριστικά αλλά και στις στρατηγικές της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και θα αναλυθούν τα κυριότερα οφέλη αλλά
και οι προκλήσεις που αναδύονται από την εφαρμογή της στη διδακτική πράξη.
9. Διαφοροποιημένη παιδαγωγική και διδασκαλία.
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στον ορισμό, στα κυριότερα χαρακτηριστικά αλλά και στις στρατηγικές εφαρμογής της διαφοροποιημένης διδασκαλίας και θα αναλυθούν τα κυριότερα
οφέλη αλλά και οι προκλήσεις που αναδύονται από την εφαρμογή της στη διδακτική πράξη.
10. Αξιολόγηση στην Ειδική Αγωγή.
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στον ορισμό και στα κυριότερα χαρακτηριστικά της εσωτερικής αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας και θα παρατεθούν και θα
αναλυθούν τα κυριότερα οφέλη αλλά και οι προκλήσεις που ανακύπτουν από την εφαρμογή της στη διδακτική πράξη.
11. Διεπιστημονική προσέγγιση στην παιδαγωγική της ένταξης.
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στην αξία της διεπιστημονικής προσέγγισης στην παιδαγωγική της ένταξης και θα παρατεθούν και θα αναλυθούν τα κυριότερα οφέλη αλλά και οι
προκλήσεις που αναδύονται από την εφαρμογή της στη διδακτική πράξη.
12. Συνεργασία και επικοινωνία μεταξύ γονέων, εκπαιδευτικών και ειδικών.
Στην παρούσα ενότητα θα γίνει εκτενής αναφορά στη συνεργασία και την επικοινωνία μεταξύ γονέων, εκπαιδευτικών και ειδικών ενώ θα παρατεθούν και θα αναλυθούν τα κυριότερα οφέλη αλλά και οι προκλήσεις που αναδύονται από την εφαρμογή τους στη διδακτική πράξη
Αξιολόγηση - Απαιτήσεις του μαθήματος
Εβδομαδιαίες διαδραστικές δραστηριότητες (20% συνολικά):
Σεεβδομαδιαία βάση, οι φοιτητές θα έχουν την ευκαιρία να αλληλεπιδρούν με τον καθηγητή, άλλους φοιτητές ή/και άλλους σχετικούς φορείς για την ολοκλήρωση ορισμένων δραστηριοτήτων. Οι δραστηριότητες αυτές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του μαθήματος και βοηθούν τον φοιτητή να κατανοήσει και να αφομοιώσει την ύλη της κάθε εβδομάδας. Ο καθηγητής θα επιλέξει πριν από την έναρξη του μαθήματος.
10 διαδραστικές δραστηριότητες που θα προσμετρηθούν στον τελικό βαθμό του μαθήματος, η κάθε μία με 2% του βαθμού. Οι υπόλοιπες διαδραστικές δραστηριότητες θα είναι διαθέσιμες στους μαθητές για να τις ολοκληρώσουν (αλλά δεν θα συνεισφέρουν στον τελικό βαθμό τους), για να διευκολύνουν την αυτοαξιολόγηση και να βοηθήσουν την εις βάθος μάθηση.
Ατομική ή/και συνεργατική εργασία (30%): Ο διδάσκων θα αναθέσει στους φοιτητές ατομική ή/και συνεργατική εργασία και θα αξιολογηθεί σύμφωνα με τη ρουμπρίκα της εργασίας.
Τελική εξέταση (50%): Η τελική εξέταση θα αξιολογήσει την κατανόηση των μαθησιακών στόχων που έχουν τεθεί για το μάθημα και την ικανότητά φοιτητών να εφαρμόζουν τις γνώσεις τους σε πραγματικά σενάρια στον τομέα της Ειδικής Αγωγής και των Νέων Τεχνολογιών.
Υλικό Μαθήματος
- Rix, J, Sheehy, K, Fletcher-Campbell, F, Crisp, M, &Harper, A. (2013). Exploring provision for children identified with special educational needs: an international review of policy and practice. European Journal of Special Needs Education, 28(4): 375-391.
- Thomaidis, L., Mavroeidi, N., Richardson, C., Choleva, A., Damianos, G., Bolias, K., Tsolia, M. (2020). Autism Spectrum Disorders in Greece: Nationwide Prevalence in 10–11-Year Old Children and Regional Disparities. Journal of Clinical Medicine. 9, 2163.
- Μητροπούλου, Β., & Στογιαννίδης, Α. (2015). Θεωρίες μάθησης και αγωγής. Ostracon
Publishing p.c. - Παπαδάτος, Ι., & Χάσκου, Σ. (2017). Δημιουργικότητα και Ευφυία. Εκπαίδευση Χαρισματικών ατόμων στην Ελλάδα (σσ. 1586-1588). Αθήνα: ΕΚΠΑ
- Στασινός, Δ. (2016). Η ειδική εκπαίδευση 2027 plus: Για μια Συμπεριληπτική ή Ολική
Εκπαίδευση στο Νέο-ψηφιακό Σχολείο με Ψηφιακούς Πρωταθλητές. Αθήνα: Παπαζήση.
- Τσιμπιδάκη, Α. (2016). Επικοινωνία γονέων παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και
αναπηρίες και εργαζομένων στην ειδική αγωγή. Παιδαγωγικά Ρεύματα στο Αιγαίο,
9-10, 77-89. - Χρηστάκης, Κ. Γ. (2012). Η εκπαίδευση των παιδιών με δυσκολίες: Εισαγωγή στην ειδική
αγωγή / τόμος Α, Β’. Αθήνα : Διάδραση/ Ατραπός– Συναφή επιστημονικά περιοδικά:
Journal of Computer Assisted Learning (JCAL) – Wiley.
Journal of Disability Policy Studies
Disability & Society
Canadian Journal of Disability Studies
International Journal of Disability, Development and Education
Scandinavian Journal of Disability Research
English (UK) 
Ελληνικά